عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
749
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
مسكو در 17 فوريه ، گراندوك سرج « 1 » عموى اعلىحضرت امپراطور روس در شهر مسكو سوار كالسكهء خود بوده به طرف « كرملين » مىرفته ، دو نفر نارنجك براى كالسكهء او انداخته پارهپاره شد و قاتل هم مجروح شد . طهران ملا محمد فاضل ، از اهل ابيونه « 2 » كاشان كه سالها است متوطن طهران مىباشد و در اغلبى از علوم عربيه و ادبيه و فقه و اصول و نحو و صرف و منطق و معانى بيان تبحر كامل داشت ، در حقيقت اديبى كامل و اريبى فاضل بود و امر معاشش به معلمى گذشت . مردى ديندار و بدخلق بود . در سن هشتاد و كسرى در طهران ، در مدرسه حاجى ابو الفتح ، در اوائل محرم الحرام هزار و سيصد و بيست و سه وفات كرد . مدت زمانى خود مؤلف نزد او تحصيل نمود ، رحمة اللّه عليه . طهران در روز چهارم محرم الحرام 1323 ، ميرزا عليرضاى مستوفى تفرشى پسر مرحوم ميرزا محمود وزير كه استيفاى بعضى از ولايات به دست او بود ، در سن قريب به چهل [ سال ] به مرض انفولانزا وفات كرد . تبت در ماه سپتامبر 1904 [ ميلادى ] كتابچهء رسمى دولت انگليس راجع به امورات تبت به طبع رسيده ، از اين قرار كه حكومت تبت به عهده گرفته است كه از تجارت انگليسها در آن مملكت مانع نشود تا جريمهء جنگى كه از طرف انگليس معين شده در ظرف مدت هفتاد و پنج سال عايد دارد « 3 » . در فصل هفتم عهدنامه مقرر شده كه جلگه « شوچى » در تحت تصرف انگليس بماند تا اينكه وجه جريمهء جنگ ادا شود .
--> ( 1 ) Grand duc Serj ( 2 ) . امروز ما « ابيانه » مىگوييم . ( 3 ) . يعنى دولت انگليس دريافت كند .